(.....)


 
 

 

 

Παντελς Γεωργογιννης Καθηγητς Πανεπιστημου Πατρνν - Αυτοδιοικητικ μεταρρθμιση και χρηματοδτηση της Τοπικς Αυτοδιοκησης στα πλασια της μεσης Διαδραστικς Δημοκρατας

09/12/2009

Αυτοδιοικητικ μεταρρθμιση και χρηματοδτηση της Τοπικς Αυτοδιοκησης

 

Η πρταση της Πρωτοβουλας μεσης Διαδραστικς Δημοκρατας Ελλδας (Π.Α.Δ.Δ.Ε.) για την αυτοδιοικητικ μεταρρθμιση και τη χρηματοδτηση της Τοπικς Αυτοδιοκησης (http://www.padde.gr)

 

Παντελς Γεωργογιννης, Καθηγητς Πανεπιστημου Πατρν, Πρεδρος της Π.Α.Δ.Δ.Ε.

 

 

Η αυτοδιοικητικ μεταρρθμιση δεν μπορε να λειτουργσει με «φτην φιλοδωρματα» αλλ παρλληλα να αποτελσει και ευκαιρα για συνολικ μεταρρθμιση του τρπου χρηματοδτησης της Τοπικς Αυτοδιοκησης

 

«Αυτοδιοκηση» και «τοπικ αυτοδιοκηση»[1]

 

Με τον ρο «αυτοδιοκηση» εννοομε τη διοκηση που ασκεται με πλρη ανεξαρτησα των οργνων της και υπγεται μνο σε εποπτεα των κρατικν οργνων. Η ννοια «αυτοδιοκηση» εμφανστηκε για πρτη φορ στην ελληνικ βιβλιογραφα το 1892.

Η τοπικ αυτοδιοκηση, για να εναι αυτοδιοκηση, εναι απαρατητο να χει τα εξς χαρακτηριστικ:

1.  Να εκλγει τους αιρετος ρχοντς της μσω καθολικς ψηφοφορας,

2.  Να διαθτει διοικητικ αυτονομα, δηλαδ να ρυθμζει χωρς κρατικ παρμβαση τα τοπικ ζητματα προς φελος των πολιτν,

3.  Να διαθτει οικονομικ αυτονομα και να μην χρειζεται να προσδοκ στην επιχοργηση απ την κεντρικ εξουσα.

Επομνως, αυτοδιοκηση σημανει διοικητικ και οικονομικ αυτονομα, πως ορζεται και απ το Σνταγμα της Ελλδας[2]. Στο βαθμ που η τοπικ αυτοδιοκηση δεν διαθτει τα παραπνω χαρακτηριστικ, δεν συνιστ τοπικ αυτοδιοκηση, αλλ αποκεντρωμνο θεσμ της κεντρικς εξουσας. Δηλαδ, ο Α’ και Β’ βαθμς Τοπικς Αυτοδιοκησης της Ελληνικς Δημοκρατας, πως λειτουργον σμερα και εφσον δε διαθτουν οικονομικ αυτονομα, δεν συνιστον αυτοδιοκηση. Αντθετα, αυτοδιοκηση συνιστ μνο η κεντρικ κυβρνηση, αφο αυτ διαθτει τσο οικονομικ σο και διοικητικ αυτονομα.       

 

Οι Δμοι ως μονοεδρικς εκλογικς περιφρειες

 

            Για το λγο τιθεωρομε τι η αυτοδιοικητικ μεταρρθμιση αποτελε μια ευκαιρα να αποτελσει απαρχ μιας συνολικς μεταρρθμισης του πολιτικο και πολιτειακο μας συστματος, πιστεουμε τι η δημιουργα των νων Δμων οφελει να σχετιστε και με τις μονοεδρικς εκλογικς περιφρειες.

            Για την Π.Α.Δ.Δ.Ε., η διοικητικ δομ της Ελληνικς Δημοκρατας πρπει να περιλαμβνει τρα εππεδα, τα εξς[3]:

  1. Δημοτικ Αυτοδιοκηση
  2. Περιφερειακ Διοκηση (κατργηση Νομαρχιν και δρυση 7  Περιφερειακν Κοινοβουλων)
  3. Κεντρικ Διοκηση

            Επομνως η πρτασ μας για τη Δημοτικ Αυτοδιοκηση περιλαμβνει τη δημιουργα 288 Δμων, οι οποοι θα αποτελον παρλληλα και μονοεδρικς εκλογικς περιφρειες στο πλασιο ενς υπ μεταρρθμιση πολιτικο συστματος, τσι στε κθε Δμος να εκπροσωπεται στο ελληνικ Κοινοβολιο[4].

 

Η χρηματοδτηση της τοπικς αυτοδιοκησης σμφωνα με τα υπρχον σστημα

 

Τα τακτικ σοδα του ελληνικο κρτους για το 2006 ανρχονταν σε 48.684.847.390,62 € και προρχονταν απ τη φορολογα των Ελλνων πολιτν, τα μη φορολογικ σοδα και τις μεταβιβσεις απ την Ευρωπακ νωση και απ κρτη μλη.

Για το 2006 το βασικ κομμτι των τακτικν εσδων του κρτους προερχταν απ τη φορολογα των  Ελλνων πολιτν και ανερχταν σε 44.990.604.192,90 €. Στην ανλυσ μας στο παρδειγμα που ακολουθε, θα χρησιμοποισουμε το ποσ που προρχεται απ τους φρους των Ελλνων, δηλαδ τα 44.990.604.192,90 € και τα οποα εναι χρματα των Ελλνων πολιτν.

Αν διαιρσουμε το ποσ αυτ με τον συνολικ πληθυσμ της Ελλδας, που εναι 10.964.020 τομα, ττε διαπιστνουμε κατ μσο ρο τη συνεισφορ του κθε λληνα στον κρατικ προπολογισμ, η οποα ανρχεται σε 4.103,48 €.

Με αυτ τη λογικ, ταν ο πληθυσμς της Νομαρχας Αχαας εναι 322.789 κτοικοι, ττε η συνεισφορ του Νομο Αχαας στον κρατικ προπολογισμ ανρχεται σε 322.789 Χ 4.103,48 € = 1.324.558.205,72 €.

Με την δια λογικ, η συνεισφορ του Δμου Πατρων στον κρατικ προπολογισμ, ταν ο πληθυσμς του εναι 163.446 κατοκους, ανρχεται σε 163.446 Χ 4.103,48 € = 670.697.392,08 €.

 

Πνακας 1: Σγκριση της συμβολς της Νομαρχιακς Αυτοδιοκησης Αχαας και του Δμου Πατρων στον κρατικ προπολογισμ και σοδ τους απ αυτν

 

σοδα

Αυτοδιοκησης

 

Αυτοδιοικητικο

φορες

Συμβολ στον κρατικ προπολογισμ

σοδα τοπικς αυτοδιοκησης απ κρατικ προπολογισμ

Ποσοστ εσπραξης απ τη συμβολ

%

%

%

Δμος Πατρων

670.697.392,08

1,49

22.550.000,00

0,050

3,36

Νομαρχα Αχαας

1.324.558.205,72

2,94

25.472.666,00

0,056

1,92

 

 

πως βλπουμε στον πνακα 1, ο Δμος Πατρων συμβλει με τους φρους των πολιτν του στον κρατικ προπολογισμ κατ 1,49%, εν το ποσοστ που παρνει απ τον κρατικ προπολογισμ ανρχεται σε 0,050%. Αντθετα, η Νομαρχα Αχαας συμβλει με τους φρους των πολιτν της κατ 2,94% και εισπρττει 0,056%.

Αν τρα παρατηρσουμε τη στλη «Ποσοστ εσπραξης απ τη συμβολ», ττε διαπιστνουμε τι απ τα χρματα που εισπραξε το κρτος απ το Δμο Πατρων και τη Νομαρχιακ Αυτοδιοκηση Αχαας, ο μεν Δμος Πατρων εισπρττει ξαν απ το κρτος το 3,36% του ποσο των 670.697.392,08 € που εισπραξε το κεντρικ κρτος απ τους δημτες του Δμου Πατρων, δηλαδ 22.550.000 €, εν η Νομαρχα Αχαας απ το ποσ του 1.324.558.205,72 € που εισπραξε το κεντρικ κρτος απ τους πολτες της Νομαρχας Αχαας εισπρττει το 1,92%, δηλαδ 25.472.666 €.

 

Οι τιμς των φιλοδωρημτων

 

Ας μεταφερθομε, τρα, σε μια σκην καθημερινς πρακτικς, σε να τομο που πηγανει σε μια καφετρια και παραγγλνει να απ τα παρακτω ροφματα: ναν ελληνικ καφ, ναν εσπρσο ναν φραπ. Οι τιμς των ροφημτων, ανλογα με την καφετρια, ανρχονται κατ προσγγιση σε: 1,30 € για τον ελληνικ καφ, 2,20 € για τον εσπρσο και 2,70 € για τον φραπ. Αφο ο πελτης πιει τον ελληνικ καφ, για παρδειγμα, θα πληρσει το ανττιμο του καφ που ανρχεται σε 1,30 € και ασφαλς θα αφσει φιλοδρημα, που σε καμα περπτωση δεν θα εναι λιγτερο απ 0,20 €. Το διο θα συμβε αν παραγγελει οποιοδποτε λλο απ τα ροφματα, πως φανεται στον πνακα 93. Το ποσοστ του φιλοδωρματος σε σχση με την αρχικ τιμ των ροφημτων ανρχεται σε 15,38%, 13,64% και 11,11% αντστοιχα.

 

Πνακας 2: Σχση τιμς ροφημτων και φιλοδωρματος

 

Τιμ - Φιλοδρημα

 

Προν

Τιμ

Φιλοδρημα

%

Ελληνικς καφς

1,30 

0,20 

15,38

Εσπρσσο

2,20 

0,30 

13,64

Φραπ

2,70 

0,30 

11,11

 

Αν τρα συγκρνουμε τα ποσοστ φιλοδωρματος που αφνουν οι λληνες πολτες αν πιον να απ τα ροφματα του πνακα ταν πληρνουν το λογαριασμ, ττε διαπιστνουμε τι τα ποσοστ αυτ εναι δεκαπλσια και ακμη μεγαλτερα απ τα ποσοστ που εισπρττουν ο Δμος Πατρων και η Νομαρχα Αχαας σε σχση με τα χρματα που συνεισφρουν με τους φρους τους στον κρατικ προπολογισμ.

Επομνως, οι Δμοι και οι Νομαρχες της χρας απ την κεντρικ εξουσα λαμβνουν το «φτηντερο φιλοδρημα».

Να σημεισουμε, μως, ακμη, τι ρευνες στη Δυτικ Ευρπη και σε λλα μρη του κσμου διαφρων επιστημονικν κλδων (παιδαγωγο, κοινωνιολγοι, γλωσσολγοι, εθνολγοι κ.λπ.) χουν ασχοληθε με το γεγονς τι ο ρος «φιλτιμο» στην ελληνικ γλσσα, δεν απαντται οτε σε εππεδο γλωσσικς κφρασης οτε ως σημασιολογικ περιεχμενο στους γλωσσικος κδικες αυτν των χωρν. Αποτελε, δηλαδ, αποκλειστικ χαρακτηριστικ του ελληνικο λαο, αφο διπει τη νοοτροπα του ανκαθεν και γι’ αυτ προσφρει αντστοιχα με το φιλτιμ του και τα φιλοδωρματ του.

Φανεται, μως, τι η ννοια αυτ δε διπει τη νοοτροπα της εκστοτε κυβερνητικς εξουσας της Ελλδας και σγουρα εναι να σημεο, μεταξ λλων, στο οποο ο ελληνικς λας διαφρει απ αυτ.

Επσης διατυπθηκαν απψεις τι αυτ το ελληνικ χαρακτηριστικ στην πορεα της εξλιξης θα χσει την αξα του, θα συρρικνωθε και θα εξαφανιστε ακμα, αφο ο ελληνικς λας θα το αποβλλει στο πλασιο της ομογενοποησης των λαν. Μχρι σμερα, μως, οι ερευνητς αυτο δεν επαληθετηκαν, αφο ο ελληνικς λας εξακολουθε να αφνει  γενναα φιλοδωρματα.

 

Η πρταση της Π.Α.Δ.Δ.Ε. για τη χρηματοδτηση της Δημοτικς Αυτοδιοκησης

 

πως εδαμε στον πνακα 1, που αφορ την κρατικ επιχοργηση στην τοπικ αυτοδιοκηση, οι επιχορηγσεις αυτς εναι τσο χαμηλς στε να μπορομε σμερα ανεπιφλακτα να πομε τι η ελληνικ επικρτεια δεν χει πρτο βαθμ τοπικς αυτοδιοκησης αλλ τοπικς διοικσεις.

Στον Τελευταο «Καποδστρια» οι Δμοι ως αυτοδιοικητικο φορες αφενς αποκτον την οικονομικ δυναττητα να ανταποκριθον στην αποστολ τους, χωρς κθε φορ να αναμνουν απ την κεντρικ εξουσα να τους επιχορηγσει, και αφετρου δεν χρειζεται να διεκδικον κθε φορ την αξηση των ποσοστν απ κποια σοδα που λαμβνει το κρτος απ τους Δμους, αλλ τελεως ανεξρτητα γνωρζουν εκ των προτρων και απ την ναρξη του κθε οικονομικο τους τι για το επερχμενο οικονομικ τος τους αναλογε να συγκεκριμνο χρηματικ ποσ, που δεν εναι επιχοργηση απ το κρτος, αλλ αποτελε το 10% του συνολικο φρου που εισπρττει το κρτος απ το σνολο των πολιτν κθε Δμου. Το ποσοστ αυτ μπορε να αυξηθε, ανλογα με τις αρμοδιτητες με τις οποες χει επιφορτιστε ο Δμος.

Τα απαρατητα κονδλια στον Τελευταο «Καποδστρια», ο Δμος τα εισπρττει απευθεας και αυτματα απ την Δημσια Οικονομικ Υπηρεσα (εφορα), που ανκουν οι δημτες του, χωρς τη μεσολβηση του κεντρικο κρτους λλου παργοντα. Δηλαδ, τα χρματα δεν συγκεντρνονται απ το κρτος για να διανεμηθον στους Δμους, αλλ η Δημσια Οικονομικ Υπηρεσα υποχρεοται απλ να ενημερσει το Περιφερειακ Υπουργεο Οικονομας καθς και το Υπουργεο Εθνικς Οικονομας και Ανπτυξης για τα κονδλια που αναλογον και χει μεταφρει στους Δμους της αρμοδιτητς της.

Με λλα λγια, ο Δμος στον Τελευταο «Καποδστρια» χει τα σοδα που τον καταστον ικαν να ανταποκριθε στις ανγκες, τα ργα και τις παρεμβσεις που κρνεται απαρατητο να γνουν στο Δμο σε κοινωνικ και αναπτυξιακ εππεδο εκτς απ τα ργα που μπορον να χαρακτηριστον ως εθνικ ργα Περιφερειν.

 

Πρσθετα μτρα για την πληθυσμιακ αποκντρωση και την πληθυσμιακ τνωση της περιφρειας[5]

 

Ακμη και το καλτερο αποκεντρωτικ σστημα δεν μπορε να φρει απ μνο του τα ποθομενα αποτελσματα, αν δεν ληφθον πρσθετα ειδικ αναπτυξιακ μτρα, πως:

 

1.      Δημιουργα ειδικο κωδικο τσο στην αρμδια Περιφερειακ Κυβρνηση σο και στο Υπουργεο Περιφερειν και Εσωτερικς Πολιτικς, για τη διαχεριση ειδικν κονδυλων που θα χρηματοδοτον αναπτυξιακ ργα σε Δμους με φθνοντα πληθυσμιακ χαρακτηριστικ.

2.      Απαλλαγ απ το Φ.Π.Α. για λες τις οικονομικς δραστηριτητες που χουν σχση με αναπτυξιακ ργα στο Δμο, μχρις του ο Δμος να συγκεντρσει τον απαιτομενο πληθυσμ.

3.      Μεωση του Φ.Π.Α. κατ 50% σε λες τις υπλοιπες οικονομικς δραστηριτητες για το διο χρονικ διστημα.

4.      Χρηματοδτηση προγραμμτων μσω των ειδικν κονδυλων αναπτυξιακο χαρακτρα, που χουν σχση με την αποκντρωση γνσης σε τομες που ενδιαφρουν τον κθε Δμο χωριστ. Για παρδειγμα, ανπτυξη λων των μορφν τουρισμο που μπορε να αναπτξει η περιοχ σμφωνα με τις δικς της ιδιαιτερτητες, ανπτυξη ειδικν βιολογικν καλλιεργειν, βιοτεχνικν δραστηριοττων με την ανδειξη των τοπικν λακν στοιχεων και τυποποησης συγκεκριμνων προντων που παργονται μπορον να παραχθον.

5.      Οι τιμς σχεδν λων των καταναλωτικν προντων εναι υψηλτερες στην περιφρεια απ’ ,τι στα μεγλα αστικ κντρα. Για παρδειγμα, η τιμ της βενζνης, εν θα πρεπε να εναι φθηντερη στην περιφρεια, στην Αθνα κοστολογεται 1,110 €, εν στην Ηγουμεντσα, τον βρο κ.λπ. ξεπερν το 1,125 €. Αυτ σημανει τι η ζω στην περιφρεια κοστζει περισστερο και γι’ αυτ κρνεται απαρατητο να ληφθον μτρα εξισορρπησης των τιμν, τσι στε οι τιμς στην περιφρεια να εναι χαμηλτερες απ’ ,τι στα μεγλα αστικ κντρα. Γιατ ταν η ελεθερη οικονομα εναι σε βρος της περιφρειας και επομνως των οικονομικ αδνατων πολιτν, ττε η ελευθερα αυτ εξαναγκζει τους πολτες της περιφρειας να μεταναστεσουν και επομνως χειραγωγε τις προθσεις των πολιτν, με αποτλεσμα να τους οδηγε σε ανελεθερες συμπεριφορς.

Με την εφαρμογ ττοιων αναπτυξιακν μτρων μπορε να ενισχυθε η ανπτυξη στις οικονομικ ασθενστερες περιοχς, να δημιουργηθε μια πιο ισρροπη πληθυσμιακ κατανομ στις διφορες περιοχς της χρας και να ανακουφιστον τα μεγλα πολεοδομικ συγκροτματα που παρουσιζουν πληθυσμιακ υπερσυγκντρωση.

 

 

Το παρν ρθρο αποτελε να πολ μικρ τμμα μιας ευρτερης ρευνας, τα αποτελσματα της οποας χουν εκδοθε και συμπεριλαμβνονται στο βιβλο με ττλο «Ο Τελευταος Καποδστριας. Απ τον Ολιγαρχικ και Συγκεντρωτικ Δημοκρατισμ στην μεση Διαδραστικ Δημοκρατα. Βηματισμο για μια αλλαγ του πολιτειακο και αυτοδιοικητικο συστματος της Ελληνικς Δημοκρατας». Το βιβλο αριθμε 470 σελδες, μεγθους 17,5 x25 εκ., και η πρτη παρουσασ του γινε στην Πτρα την 1η Οκτωβρου 2008, που το παρουσασαν οι:

1.      Απστολος Κακλαμνης, Βουλευτς ΠΑ.ΣΟ.Κ., πρην πρεδρος της Βουλς των Ελλνων

2.      Πανοσης Γιννης, Καθηγητς Εθνικο Καποδιστριακο Πανεπιστημου Αθηνν

3.      Κουκουλπουλος Πρης, πρην Δμαρχος Κοζνης, πρην Πρεδρος της ΚΕΔΚΕ, νυν βουλευτς ΠΑ.ΣΟ.Κ.

Οι ενδιαφερμενοι μπορον να ενημερωθον τσο για την Πρωτοβουλα μεσης Διαδραστικς Δημοκρατας Ελλδας (Π.Α.Δ.Δ.Ε.) σο και για την απκτηση του βιβλου, απ την ιστοσελδα της Π.Α.Δ.Δ.Ε. στη διεθυνση http://www.padde.gr.



[1] Γεωργογιννης, Π. (2008), Ο τελευταος «Καποδστριας». Απ τον Ολιγαρχικ και Συγκεντρωτικ Δημοκρατισμ στην μεση Διαδραστικ Δημοκρατα, Πτρα, σ. 31.

[2]  Σνταγμα της Ελλδας, ρθρο 102, § 2.

[3] Γεωργογιννης, Π. (2008), Ο τελευταος «Καποδστριας». Απ τον Ολιγαρχικ και Συγκεντρωτικ Δημοκρατισμ στην μεση Διαδραστικ Δημοκρατα, Πτρα, σ. 400.

[4] Γεωργογιννης, Π. (2009), Διοικητικ μεταρρθμιση στην Τοπικ Αυτοδιοκηση και οι Δμοι ως μονοεδρικς εκλογικς περιφρειες σμφωνα με τον «τελευταο Καποδστρια», στο http://www.padde.gr.

[5] Γεωργογιννης, Π. (2008), Ο τελευταος «Καποδστριας». Απ τον Ολιγαρχικ και Συγκεντρωτικ Δημοκρατισμ στην μεση Διαδραστικ Δημοκρατα, Πτρα, σ.σ. 403-404.

  1024768 pixels